Kozłek występuje przede wszystkim w Europie, Ameryce Północnej, Azji, Japonii i Mandżurii. W Polsce rośnie na wilgotnych terenach kraju. W lecznictwie stosowany jest korzeń i kłącze kozłka. Zbiera się go w 2 roku wegetacji, najlepiej jesienią. Substancjami czynnymi surowca są walepotriaty, olejek eteryczny i kwas walerenowy. Surowiec zawiera około 0,5-2% walepotriatów. Inaczej są to irydoidy o charakterze estrów, przede wszystkim dihydrowaltrat, acetylowaltrat i waltrat. W skład waleriany wchodzi również walerozyd i chlorowcopochodne walepotriatów i ich hydryny. Związki te w roślinie występują w różnych stężeniach i są bardzo nietrwałe: rozkładają się szybko i powyżej 35 stopni celsjusza. Kolejnym związkiem czynnym jest olejek eteryczny. Składa się on z estrów kwasu walerianowego i izowalerianowego z eugenolem, izoeugenolem i borneolem. Surowiec zawiera również monoterpeny i m.in. kwas walerenowy, walerenal i waleranon. Kozłek zawiera kilkadziesiąt związków, których obecność uwarunkowana jest miejscem pochodzenia, warunków klimatycznych i glebowych.


Valeriana officinalis od wieków używany jest jako środek uspokajający jak i ułatwiający zasypianie. Jest złotym środkiem w terapiach nerwicowych. Tę właściwość zawdzięcza przede wszystkim waleriopiatom, olejkowi eterycznemu i kwasowi walerenowego. Same waleriopiaty mogą mieć działanie psychotropowe w szczególności w geriatrii. Mają działanie zmniejszające aktywność ruchową. Osłabia stany lękowe, niepokój, poczucie strachu czy zagrożenia i zmniejsza agresję. Kwas walerenowy ma działanie rozkurczające, zmniejszające napięcie mięśni gładkich w przewodzie pokarmowym, dróg żółciowych i moczowych jak i naczyń krwionośnych. Zmniejsza przemianę kwasu GABA w ośrodkowym układzie nrwowym. GABA u osób nerwowych działa silnie uspokajająco na poszczególne ośrodki w mózgu. Dodatkowo kozłek zmniejsza rozkojarzenie i koordynację ruchową. Sprawdza się w zaburzeniach czynnościowych, np. przyśpieszonej czynności serca na tle nerwowym, w pulsowaniu w skroniach, bólu głowy i zawrotach głowy. Stosowany przy nerwicach wegetatywnych, w stanach skurczowych pęcherzyka żółciowego i obwodowych naczyń krwionośnych. Waleriana będzie bardzo dobrze współgrać jak i nasilać działanie lupuliny.
Jest bezpiecznym lekiem stosowanym w zaburzeniach nerwowych, trudnościach adaptacyjnych, załamaniu nerwowym, zaburzeniach emocjonalnych, problemach z koncentracją.
Przeciwwskazaniami do stosowania kozłka są grupy ludzi, na których kozłek nie będzie działał. Jest to tzw grupa non-responders. Kozłka nie zaleca się w kombinacji z benzodiazepinami i alkoholem. Ziele to potencjalnie wpływa na przedłużenie działania śródków anestetycznych i wspomagających, np. midazolamu, które może powodować nasileniem się stanów depresyjnych. Kiedy podczas stosowania doszło do uzależnienia, bądź ziele przyjmowane jest przez dłuższy czas, zaleca się stopniowe zmiejszanie dawek do całkowitego odstawienia.

Dawkowanie wg Komisji E:
Macerat: 2-3g surowca na filiżankę gorącej wody (36 stopni celsjusza), odstawiamy na 8 H. Dobowo 10 g surowca od jednego do kilku razy dziennie.
Nalewka 1/2 do 1 łyżeczka do herbaty płynu od jednejgo do kilku razy dziennie.
Ekstrakt: ilość odpowiadająca 2-3 g surowca dziennie.
Zewnętrznie: 100g surowca na 1 pełną kąpiel.

Kategorie: Magiczne rośliny