Jarzębina (inaczej zwana Jarząbem), w Wielkiej Brytanii służyła do odstraszania czarownic. Już mała gałązka noszona przy sobie czy ulokowana w gospodarstwie wystarczyła by się przed nią ochronić. Wierzono, że ochroni ona przed złymi mocami rzucanymi na masło, przez co nie można było go ubić. Z tej przyczyny kij do ubijania masła był wykonany zawsze z jarzębiny. Z drewna jarzębinowego robiono również inne przedmioty użytkowe w stodole, by przestrzec się przed spętaniem zwierząt czy kradzieżą mleka. W obronie przed demonami, w domostwach gałązki mocowano przy łóżkach.

W PODANIACH I LEGENDACH
Jarzębina jest drzewem, które w zasadzie we wszystkich krajach europejskich od wieków cieszy się wielkim uznaniem magicznym jak i leczniczym. We Włoszech jarzębinę wieszano przed wejściem do domostwa jako ochrona przed złymi mocami. W Walii drzewa jarzębinowe sadzono przy cmentarzach, by zmarli nie wstawali z grobów a w Irlandii wierzy się, że jarząb jest jedynym drzewem, w które nigdy nie uderza piorun w trakcie burzy (jak i jest jednym z 9 posiłków tamtejszych bogów).

W nordyckiej mitologii kobieta powstała właśnie z drzewa jarzębinowego. W tamtejszych stronach mówiono na nią Pomocnik Thora. Jak ją Pan Bóg stworzył miała za zadanie wspierać pustelników i powstrzymywać lawiny śnieżne. Jarzębina opiekowała się też ptactwem, dając im swoje owoce jako pokarm w czasie jesieni i zimy (owoce po przymrozkach są niezwykle bogate w składniki odżywcze). W mitologii greckiej, pewnego dnia córce Zeusa -Hebe- demon odebrał kielich z ambrozją. By odzyskać napój, Zeus wysłał ku niemu orła. Podczas szamotaniny, ze spadających na Ziemię kropel krwi ptaka wyrósł właśnie jarząb. Stąd jego owoce są koloru czerwonego, a liście mają kształt piór.

Celtowie uważali jarzębinę za drzewo życia. Druidzi wykorzystywali ją do manipulowania demonami w celu uzyskania odpowiedzi na pytania dotyczące innych poziomów. Kornwalijscy wieśniacy i szkoccy górale wiązali dwie jarzębinowe gałęzie na kształt krzyża i traktowali go jako amulet przynoszący bezpieczeństwo i szczęście.

Na terenie Polski w źródłach pisanych jarzębina jest wymieniana stosunkowo rzadko. Nazwa pochodzi od tego, iż owocami tego drzewa żywi się jarząbek. W Cieszynie na jarzębinę powiemy skoruśniek, na Pomorzu kwiczoł. Mówiono na nią również jarzębinowe jabłko jaki i judaszowe drzewo (ponoć Judasz powiesił się na jarzębinie, dlatego w niektórych rejonach używanie jarzębiny było zabronione). W przeciwieństwie do innych krajów Europy Zachodniej, jarzębina była częściej uważana za drzewo niebezpieczne niż pożyteczne. Był całkowity zakaz używania gałązek jarzębiny w kościołach i kaplicach, by nie przyciągać demonów. Z pozytywnych przekazów dowiemy się, że podobnie do naszych sąsiadów, grzechem było ścinać jarzębinę, ponieważ była nią zaklęta kobieta. Wpleciona w dożynkowy wieniec zwiastowała obfitość plonów. A gdy mąż kładł na czole śpiącej żony liść jarzębiny a ona się zbudziła: zwiastowało to jej niewierność w małżeństwie.

MAGIA ZIEMI
W magii ziemi jarzębina ma szczególne znaczenie. Wśród nazw ludowych podanych w tekście, nazywano ją również Drzewem Wiedźm, Radością Oczu czy Biegnącym Drzewem. Planetą jarzębiny jest Słońce a żywiołem ogień. Jarzębina wykorzystywana była w czarach miłosnych by uczucia stawały się odwzajemniane. Gdy jesienią owoce jarzębiny spadają płacząc krwawymi łzami, wróży to nieszczęście, wojnę i srogą zimę. Noszona przy sobie zwiększa możliwości psychiczne, ochrania nas, uzdrawia i przyciąga sukces. Noszenie przy sobie kory jarzębinowej przyspiesz regenerację podczas rekonwalescencji. Największą moc mają jarzębiny rosnące blisko miejsc mocy.

LECZNICTWO LUDOWE
W europejskim lecznictwie ludowym była używana przy najróżniejszych przypadłościach. Była niezastąpioną metodą polskiej szlachty na ból zębów: świerze owoce bezpośrednio przykładano chore miejsca. Wywar z owoców jarzębiny używany był przy czerwonce, a z liści i owoców przy biegunkach i hemoroidach. Napól z kwiatów jarzębiny sporządzony na mleku używano przy kaszlu i przeziębieniu. Stosowano ją również jako środek moczopędny, tamujący krwawienie, w reumatyzmie i chorobach płuc.


SUROWIEC: POZYSKIWANIE, SKŁAD CHEMICZNY, DZIAŁANIE, ZASTOSOWANIE
Jarzębina –Sorbus- należy do rodziny różowatych –Rosaceae. Surowcem zielarskim jest owoc i kwiat jarzębiny. Kwiaty zbierane są na początku kwitnienia (maj): najczęściej ścina się cały kwiatostan. Suszy się je w baldachach w temperaturze do 30 stopni. Po wysuszeniu surowca pozbawia się go szypułek. Owoce zbierane są w momencie, kiedy nabiorą już czerwonej barwy. Najlepszym surowcem jest ten zbierany po pierwszych przymrozkach. Spowodowane jest to najprostszą zasadą przetrwania w przyrodzie (poprzez niską temperaturę roślina przygotowuje się do przetrwania na trudniejszy okres pozbywając się wody, przez co owoce są bardziej wartościowe). Natomiast jeżeli owoce chcemy wysuszyć, wtedy najlepiej zebrać je przed przymrozkami: w stosunku do surowca przemrożonego będą wtedy znacznie bogatsze w witaminę C.

Jarzebina zaliczana jest do środków witaminowych, ze względu na dużą zawartość witaminy C (200mg%) i prowitaminy A (13 000 j.m.). W składzie owoce posiadają też m.in. witaminę P (400mg%), K (400mg%), substancje garbnikowe(0,3%), flawonoidy (150-400 mg%), sorbitol (3-10%), kwas jabłkowy (2,01-2,7%), fruktozę (4,3%), glukozę (3,8%), sacharozę (0,7%), aminokwasy (235,9 mg%), pektyny 0,39% (tyle co w jabłkach), kwasy: cytrynowy, bursztynowy, winowy i sole mineralne 0,85%. Owoce jarzębiny zawierają również kwas parasorbinowy(0,8%), który może wywołać stany zapalne w obrębie układu pokarmowego, nieżyt nerek i wymioty, przez co surowiec ten używamy TYLKO po przetworzeniu: NIGDY na surowo. Kwas ten rozkłada się podczas ogrzewania i suszenia surowca. Nasiona zawierają olej tłusty i witaminę B17. Kwiaty zawierają antocyjany, kwasy organiczne i karotenoidy.

Obecnie Jarzębina traktowana jest przede wszystkim w mieszankach przeciwko awitaminozom. Przez zawartość witamin C i P stosowana jest w profilaktyce nadciśnieniowej. Owoce zwiększają wydalanie moczu, działają pobudzająco na jelita regulując ich pracę i wypróżnienia. Mają również działanie przeciwzapalne w obrębie żołądka i jelit. Chroni wątrobę przed działaniem toksyn, łagodzi jej podrażnienia. Owoce jarzębiny są surowcem aktywizującym pracę tarczycy przy jej niedoczynności jak i Hashimoto. Jarzębina poprzez swoje działanie moczopędne działa w kamicy nerkowej i żółciowej.

Kwiat jarzębiny stosowany jest w mieszankach na schodzeniach nerek i mieszankach poczopędnych. Mogą być również wykorzystywane u dzieci jako łagodny środek przeczyszczający.

PRZEPISY:

JARZĘBIAK
(Tradycyjny przepis na jarzębiak podaje czas przygotowania na okres 1 roku)
Składniki:
30 dag owoców jarzębiny
20 dag cukru
1,5 l spirytusu 70%
Owoce jarzebiny zebrane po pierwszych przymrozkach zanuczyć na około 2 minuty we wrzącej wodzie. Odcedzić i osuszyć. Wsypać do gąsiorka przesypując cukrem, na końcu zalać spirytusem. Szczelnie zamknąć i ulokować w ciemnym i chłodnym miejscu (piwnica).
Po pół roku przefiltrować przez bibułkę filtracyjną, rozlać do butelek i zakorkować. Nalewka powinna dojrzewać kolejne pół roku również w ciemnym i chłodnym miejscu.

OCET JARZĘBINOWY
1 kg owoców jarzębiny
Przegotowana woda (tyle, by zakryć owoce w słoju)
cukier
Zebrane po przymrozkach owoce jarzębiny miażdżymy i zalewamy przegotowaną wodą w szklanym dużym słoju. Dodajemy cukier w proporcji 1 łyżka na 200 ml wody. Słoik przykrywamy gazą, by masa miała stały dostęp powietrza i trzymamy w ciemnym i ciepłym miejscu. Po 3 tygodniach ocet zlewamy, wyciskając go również z owoców do ciemnej zamykanej butelki. Przechowujemy w temperaturze pokojowej.

 

zdjęcia: pixabay.com
Kategorie: Magiczne rośliny

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *